Mijn werkwijze als trainer

Ik ben mijn rol als begeleider van leer- en verandervragen begin jaren ’90 gestart als trainer bij het toenmalige opleidingscentrum van Randstad. Ik heb er een enorme diversiteit aan vaardigheidstrainingen (leidinggeven, telefoontrainingen, klantgerichtheid, presenteren, onderhandelen, time management, vergaderen, beurspresentaties, verkopen, commercieel handelen) gegeven. Zowel maatwerktrainingen, trainingen als onderdeel van een verandertraject als open inschrijftrainingen. Ik heb op die manier een brede ervaring en deskundigheid opgedaan in het trainersvak. Een leerzame tijd waar ik met veel plezier op terugkijk.

Visie
Een training is een bijzondere leersituatie. Om te beginnen ben je als deelnemer uit je dagelijkse ritme, je komt vaak in een nieuwe groep mensen terecht en alle aandacht is ook nog eens gericht op hoe jij ‘het’ aanpakt. Aan de ene kant is dat leuk, interessant en belangrijk en aan de andere kant is dat spannend, moeilijk of ongemakkelijk. Tegelijkertijd steken mensen het meest op als ze in een informele en ontspannen setting, kunnen leren van anderen (deelnemers en trainer).
Als trainer houd ik daar steeds oog voor. Om voor deelnemers het leren gemakkelijker te maken besteed ik aandacht aan de sfeer, aan de manier van met elkaar omgaan, aan elkaar helpen en positief bejegenen. Een vriendelijke en open sfeer geeft de ruimte om de voorliggende uitdagingen aan te gaan, om feedback op het eigen handelen te verteren en om te zetten in ander, effectiever gedrag en om te experimenteren en dus fouten te maken. De groep en de trainer moet daarom ondersteunend zijn aan het persoonlijke leerproces van elke deelnemer.
Mijn 2e uitgangspunt is altijd het doel en de leervraag van de deelnemer. Daar komt de deelnemer immers voor. En niet voor de theorie of het model zelf. Dat zijn hulpmiddelen om het eigen doel te realiseren.
Omdat trainen leren in een groep is, maak ik zo optimaal mogelijk gebruik van de aanwezige kennis en ervaring in de groep. Deelnemers willen graag ook gezien worden in wat ze wel weten en kunnen. Door hen daarop aan te spreken, helpen ze elkaar en behouden ze ook het gevoel ‘ik kan wat’. En dat vertrouwen in het eigen kunnen heb je als lerende steeds opnieuw nodig.

Recente trainingen
A. Vijfdaagse trainingen waarin de ‘werkcompetenties van startende professionals’ centraal staan (gespreksvaardigheden, vergaderen, projectmatig werken, effectief & efficiënt werken, sturing geven aan je eigen loopbaan)
B. Training van vijf dagdelen waarin de mogelijkheden om in de eigen werkomgeving ‘invloed uit te oefenen’ (krachtenveldanalyse, persoonlijke overtuigingskracht, psychologische beïnvloedingsmechanismen, onderhandelen), centraal staan.
C. Training van vijf dagdelen & drie intervisieochtenden over ‘leidinggeven aan professionals’ (leidinggeven versus managen, situationeel leidinggeven, coachen, corrigeren/feedback, leren leren, invloed op groepsgedrag, prestatieafspraken & beoordelen).

Reacties van deelnemers
A. Recente feedback van een deelnemer aan een MD leergang die ongeveer 8 jaar geleden plaats vond: Regelmatig komen jullie ter sprake. En dat komt niet alleen door de frequentie dat we jullie zagen. Tal van grappige anekdotes zijn in de organisatie blijven hangen. Misschien is dat wel de kracht van jullie training: persoonlijk plezier.
B. Feedback van deelnemers aan traject voor startende professionals: Ik heb veel geleerd over mezelf, over communicatie en over mijn manier van werken. Er zat een goede afwisseling in het programma waardoor je weer scherp werd, leuke creatieve werkvormen en enthousiaste, kundige en rustige begeleiding. Jullie zijn erg oplettend en geven persoonlijke aandacht.

Uitgangspunten
Leren en werken gaan in mijn trainingen hand in hand. Je leert immers tijdens en voor je (toekomstige) werk. Maar werksituaties lenen zich niet altijd voor oefenen en experimenteren. We vinden het afbreukrisico te groot. Waardoor we de neiging hebben om vast te houden aan bestaande routines. Een training is een mooi moment om bestaande routines onder de loep te nemen, nieuwe routines te ontwikkelen en te oefenen zodat je mogelijkheden om te handelen en problemen op te lossen toenemen. We vergelijken het wel eens met de sport. Onze trainingen zijn het oefenveld. DE plek om te experimenteren, nieuwe technieken uit te proberen, feedback te krijgen, af te kijken bij anderen etc.
Net zoals bij de sporttraining gaan we er van uit dat het tot je mogelijkheden behoort om de vaardigheid onder de knie te krijgen. Onze aandacht in de training is gericht op de techniek en de bijbehorende attitude.

Werkwijze
Vooraf
Een goede afstemming en voorbereiding vergroten het rendement van de training. Kennis maken met de organisatie en deelnemers en het gezamenlijk kritisch onderzoeken van de trainingsvraag zorgen voor een leerzame training. Na de kennismaking en het onderzoeken van de leervraag, maak ik een programmavoorstel dat ik voorleg aan de deelnemers en opdrachtgever. Pas als we gezamenlijk het gevoel hebben ‘dit is een goed plan’, gaan we trainen.

Tijdens
Gedurende de dag vraag ik in een training veel aandacht en concentratie van deelnemers. Om dat te realiseren varieer ik in werkvormen als discussies, dialogen, rollenspel, intervisie, 1op1 coachgesprek, in subgroepjes oefenen etc.
Meestal bestaat een training uit een aantal korte blokken. Zinvol omdat je nu eenmaal niet alles zo maar onder de knie hebt. Er moet ook geoefend kunnen worden in het dagelijks werk. Dat vraagt wat extra’s: ruimte om te oefenen, ondersteunende opdrachten, begeleiding van bijvoorbeeld de leidinggevende, tussentijdse support van de trainer.

Kortom:
                     persoonlijke aandacht
                     een sfeer waarin leren en lachen hand in hand gaan 
                     werken in kleine groepen waardoor een onderlinge band kan ontstaan
                     de praktijk van de deelnemer staat centraal
                     afwisseling in werkvormen
                     liever kortere trainingsblokken gecombineerd met oefenen en leren in de praktijk (leren op de werkplek)
                     coaching op de werkplek.
                    
Achteraf
Leren stopt nooit. Blijven oefenen, kritisch op je eigen vaardigheden blijven, verdient support. Ook na de training en tussen de trainingsdagen in, bied ik diverse vormen van support per mail, telefoon, met korte intervisies etc.

Principes over leren in een training
o Volwassenen leren vooral ten behoeve van het succesvol uitvoeren van hun (toekomstige) taken/rollen. Ze leren liefst aan de hand van (eigen) praktijkervaringen. Trainen dient inzicht in deze ervaringen, reflectie hierop en vervolgens verbreding/verdieping van kennis, kunde en handelingsmogelijkheden te bieden. Praktisch en op de praktijk gericht dus. Afgestemd op de denk- en doewijze van de deelnemer. Hij (zij) moet het gevoel krijgen dat de vaardigheid die geleerd wordt, gemakkelijk in de praktijk is toe te passen. Werken met cases en praktijksimulaties helpen hierbij.
o Motivatie van deelnemers is een essentieel uitgangspunt. Het loont dus de moeite om ruim aandacht te besteden aan doelen en intenties van deelnemers voorafgaand aan de training.
o Aan het daadwerkelijk veranderen van gedrag, gaat bewustwording over het eigen gedrag, de interne processen die er onder liggen en het effect van het eigen gedrag vooraf. Feedback en zelfreflectie zijn dan ook belangrijke elementen van een leertraject.
o In een workshop/ training is daarom veel ruimte voor oefenen, persoonlijke feedback en de toepassing in de dagelijkse praktijk. Modellen worden in korte blokken aangereikt en handvatten worden gekoppeld aan oefeningen.
o Leren vraagt veel energie. Trainers letten dan ook extra op afwisseling in het programma en een goede leersfeer in de groep.
o Om voldoende persoonlijke aandacht aan deelnemers te kunnen geven, werken we met 8 deelnemers per trainer.
o Een workshop of training biedt de deelnemer basisinzichten, -kennis en –vaardigheden. Het echte ‘onder de knie krijgen’, gebeurt in de dagelijkse praktijk. Het rendement van een training is dan ook veel groter als goed afgesproken wordt met de deelnemers en hun omgeving, hoe in de praktijk geleerd kan worden. Ook (huiswerk)opdrachten voor de dagelijkse praktijk helpen hierbij.
o Het beste werkt stap voor stap verbeteren aan concrete en pakbare (gedrags-) aspecten. Dus bij voorkeur niet alle gedrag tegelijkertijd willen oefenen of veranderen. Ook samenhang in de onderwerpen helpen bij het leerproces.
o Veranderen van gedrag heeft elke dag aandacht nodig om te kunnen beklijven. Als je ‘iets’ langere tijd (40 dagen wordt vaak als norm gebruikt), elke dag actief oefent, heb je het (redelijk) goed onder de knie. Zo kun je stap voor stap bouwen aan een groter handelingsrepertoire.
o Positieve beloning voor het laten zien van het gewenste gedrag, werkt uitermate stimulerend. Het uiteindelijke resultaat hangt altijd af van meerdere factoren, die je niet allemaal in eigen hand hebt. Je eigen gedrag echter kun je zelf (beter) onder controle houden en bijsturen. Als je op je nieuwe gedrag en je leerproces, (veel) positieve feedback krijgt, is de kans groot dat je het leren, doorzet.
o Als je als directe collega’s samen aan het leren bent, vraagt dat wat extra’s: je ziet elkaar oefenen en je voelt je sneller bekeken. Het is belangrijk goede afspraken te maken over de wederzijdse steun en respect in het leerproces. We werken in die groepen veel met trainingsacteurs die de klantrol op zich nemen omdat oefenen met elkaar vaak lastiger is.